Kis-Balaton kiskör Hévízről (Kék B)

1. Dane trasy, legenda

Ta 36-kilometrowa wycieczka przebiega przez północno-zachodnie tereny Małego Balatonu.

Wycieczka ogólnie nie jest łatwa – uzasadnia to nie tylko jej długość, ale również fakt, że choć okolice Małego Balatonu są płaskie, droga prowadząca tam z Hévíz – dolina jeziora Hévíz i dolina Zali – jest pagórkowata, dlatego początek i koniec trasy zawiera kilka poważniejszych wyzwań rowerowych.

Najtrudniejszy podjazd trasy to odcinek od skrzyżowania ulic Fő i Deák w Alsópáhok do rozjazdu Nemesboldogasszonyfai (ok. 1 km) (patrz: punkt 2).

Trasa przebiega w większej części przez tereny zamieszkałe, drogami o małym natężeniu ruchu oraz wyznaczonymi ścieżkami rowerowymi i drogami rolniczymi; w przeważającej części po nawierzchni asfaltowej, na dłuższym odcinku (10 km) po kamienisto-gruntowej nawierzchni (wał przeciwpowodziowy).

Wycieczka jest oznakowana w obu kierunkach: do jej pokonania należy podążać niebieskim oznaczeniem B na tablicach rowerowych.

Zalecana trasa przejazdu: (Keszthely), Hévíz, Alsópáhok, Szentgyörgyvár, Zalavár, Sármellék, Alsópáhok, Hévíz, (Keszthely). Punktem startowym wycieczki jest hévíski punkt startowy ścieżki rowerowej Keszthely–Hévíz. Stąd należy podążać oznaczeniem niebieskim B.

Numery tras objętych wycieczką: 121 (Hévíz – Zalavár), 123 (Alsópáhok, droga Nemesboldogasszonyfai – Zala-töltés, rozjazd sármelléki), 12 (odcinek między rozjazdami sármelléki i zalavári na Zala-töltés).

Wzdłuż trasy w wielu miejscach znajdują się miejsca odpoczynku dla rowerzystów (Kerub Hévíz, Páhok, Zala-berek, Mały Balaton, centrum wsi Sármellék), a także inne miejsca nadające się do odpoczynku i postoju (kościół w Szentgyörgyvár, Dom Małego Balatonu).

Podczas deszczowej pogody nie jest zalecana ze względu na nawierzchnię Zala-töltés, będącą gruntowo-kamienisto-trawiastym wałem przeciwpowodziowym, a także drogę rolniczą prowadzącą na wał w Szentgyörgyvár, która również jest drogą gruntową.

Na zamieszkałych odcinkach trasy możliwości zjedzenia posiłku oraz zakupu żywności i innych artykułów są bardziej ograniczone, podobnie jak możliwości pobrania wody i skorzystania z toalety.

2. Czynniki trudności

Na pierwszym (Hévíz, Alsópáhok) i ostatnim (Hévíz) odcinku trasy znajdują się znaczniejsze podjazdy.

Odcinek od skrzyżowania ulicy Fő i ulicy Deák Ferenc w Alsópáhok do rozjazdu Nemesboldogasszonyfai (ok. 1 km) zawiera stromy podjazd.

Na odcinku Zalavár – Sármellék – Alsópáhok należy liczyć się z dużym ruchem lokalnym rano i po zakończeniu godzin pracy.

3. Opis atmosfery

Wycieczka jest alternatywną trasą Wielkiej Pętli Małego Balatonu (niebieski A). W porównaniu z wielką pętlą jest znacznie krótsza, ale mimo to doskonale wprowadza w klimat okolic Małego Balatonu i obejmuje kilka jego najważniejszych atrakcji.

Jednym ze szczytowych punktów trasy jest Dolina Zali, gdzie możemy jechać wałem Zali towarzyszącym rzece Zala. To teren, gdzie panuje prawdziwa cisza i spokój. Tu naprawdę można cieszyć się bliskością natury.

Rzeka w pobliżu Zalavár dociera do Jeziora Hídvégi, tu po raz pierwszy styka się z Małym Balatonem i jego systemem ochrony wód. Na tej części wału czeka nas prawdziwy krajobraz i klimat Małego Balatonu: trzciny, kaczki, czaple białe, bagniste tereny zadrzewione i lśniąca powierzchnia wody dominują w okolicy. Po obu stronach drogi przecinającej powierzchnię wody dozwolone jest wędkowanie, dlatego zawsze można tu zobaczyć wędkarzy ciekawie czekających, czy na haczyk trafi karp, sum, szczupak czy sandacz.

Koniecznie warto się zatrzymać na pobliskiej Wyspie Zamkowej. W znajdującym się tu Domu Małego Balatonu możemy dowiedzieć się, jak działa system ochrony wód Małego Balatonu i jak pomaga Zali oczyścić wodę przed dotarciem do Balatonu. Wokół budynku możemy też zajrzeć w historyczne wspomnienia dawnego Mosaburga i tysiącletniej Zali.

Podczas wycieczki – opuszczając Hévíz – trasa wiedzie przez mniejsze i większe wioski, ciche miejsca bliskie naturze. Te gminy były niegdyś znaczącymi osiedlami, centrami majątków, terenami folwarcznymi. Nazwa sąsiadującego z Hévíz Alsópáhok nawiązuje do zajęcia działających w okolicy garbarzy, „páholenia" surowej skóry, którzy swoją działalność opierali na wypływającej w pobliżu ciepłej wodzie. Okolice Sármellék, Zalavár i Szentgyörgyvár leżą na półwyspie wchodzącym w Mały Balaton, co jest wyraźnie widoczne jeszcze dziś. Ten teren był suchy nawet w czasach największego zasięgu Balatonu, jest więc zamieszkały od dawna. Utrzymanie mieszkańców zapewniała uprawa roli, winorośli i hodowla zwierząt, ale bardzo rozpowszechnione było też „łowienie węgorzy i rybołówstwo". Ich ślady można odkryć po drodze i dziś.

Od Domu Małego Balatonu wzdłuż największej powierzchni wodnej Małego Balatonu – Jeziora Hídvégi – możliwy jest objazd na Wyspę Kányavári. Prowadząca tam 7,5-kilometrowa droga na całej długości biegnie wyznaczoną asfaltową ścieżką rowerową. Po drodze możemy się zatrzymać przy śluzie Hídvégi, gdzie możemy zobaczyć w działaniu mały wycinek systemu ochrony wód. Znajduje się tu też Wieża Obserwacji Ptaków zbudowana z bali, skąd można obserwować słusznie słynną w okolicy faunę ptaków – kaczki, czaple siwe czy mewy. Wyjątkowo wygięty, drewniany most prowadzący na Wyspę Kányavári sam w sobie stanowi wyjątkowe przeżycie. Na małej wyspie odwiedzających czeka ścieżka dydaktyczna, dwie małe wieże widokowe i miejsce piknikowe. Jeśli nasze możliwości na to pozwalają, warto odwiedzić i te miejsca, ponieważ są to wyjątkowe i słusznie popularne miejsca tej okolicy.

4. Szczegółowy opis trasy

Opis wycieczki podąża za zalecaną trasą przejazdu wskazaną w punkcie 1.

Wycieczkę można pokonać z Hévíz. Z Keszthely do punktu startowego w Hévíz można dotrzeć ścieżką rowerową łączącą obie miejscowości. Trasa niebieska B startuje od hévískiego końca ścieżki rowerowej Keszthely–Hévíz.

W Hévíz na końcu ścieżki rowerowej skręcamy w prawo, następnie w lewo w ulicę Ady, skąd jedziemy wyznaczoną ścieżką rowerową. Droga stale się wznosi, a po wjechaniu na szczyt wzgórza naprzeciwko widać już Alsópáhok. Między Hévíz a Alsópáhok również prowadzi wyznaczona ścieżka rowerowa, łagodnie wznosząca się od dna doliny w kierunku Alsópáhok. Na końcu drogi wyznaczona ścieżka rowerowa kończy się. Tu skręcamy w lewo i kontynuujemy drogę chodnikiem, po płaskim terenie, na długości ok. 1 km. Na skrzyżowaniu Nemesboldogasszonyfai (ulica Fő – ulica Deák F.) schodzimy z głównej drogi wsi i kontynuujemy drogę w prawo po dobrej jakości asfaltowej drodze. Tu następuje stale wznoszący się trudny odcinek na długości ok. 1 km. Przed szczytem wzgórza docieramy do rozjazdu, gdzie – podążając za oznakowaniem – wybieramy drogę lekko skręcającą w prawo. Od tej chwili jakość drogi się pogarsza, asfalt jest w wielu miejscach popękany i zawiera mniejsze wyboje. Droga przecinając mały pas leśny wjeżdża na szczyt wzgórza, skąd na łagodnie, a następnie bardziej stromym odcinku docieramy do wzgórz winnicowych Szentgyörgyvár. Po prawej stronie drogi spoglądając w dal możemy zobaczyć pasma Gór Keszthelskich, na jednym ze szczytów których bystroocy dostrzegą białą kopułę Stupy Pokoju w Zalaszántó. Nawierzchnia drogi jest tu również asfaltowa, zasadniczo dobrej jakości.

Docierając do wsi Szentgyörgyvár droga jest stale pochyła, jednak wkrótce skręcamy w lewo – bądźmy uważni, żeby ze względu na większą prędkość jazdy nie przeoczyć skrzyżowania. Skręcamy w ulicę Templom, która jest węższą ulicą, gdzie podążając za łukiem ulicy okrążającej kościół, na pochyłym terenie docieramy do skrzyżowania ulicy Templom i ulicy Petőfi. Tu skręcamy w prawo i po kilku metrach docieramy do skrzyżowania z drogą główną nr 76, gdzie wobec braku przejścia zebra – zachowując szczególną ostrożność, prowadząc rower – przechodzimy na drugą stronę, skąd po kilku metrach opuszczamy drogę główną i skręcamy w prawo. Tu asfalt kończy się po kilku metrach i zastępuje go dobrej jakości gruntowo-trawiastо-kamienna droga rolnicza, która po ok. 1 km dociera do Zala-töltés. Przy wale skręcamy w lewo i stąd jedziemy ok. 10 km wałem Zali, aż do skrzyżowania zalavárskiego przy Domu Małego Balatonu. Po lewej stronie towarzyszy nam pas leśny, po prawej przez cały czas rzeka Zala.

Docierając do rozjazdu zalavárskiego na wale, schodzimy z wału, skręcamy w lewo w asfaltową drogę i ok. 100 metrów dalej po prawej stronie drogi docieramy do Domu Małego Balatonu. Warto się tu zatrzymać i rozejrzeć. Trasa stąd biegnie prosto, po ok. 2 km docieramy do zamieszkałej części wsi Zalavár. Prowadząca tu asfaltowa droga łagodnie, a przed wsią nieco bardziej się wznosi. Wjeżdżając do wsi od razu docieramy do skrzyżowania, gdzie skręcamy w prawo, a następnie ok. 200 metrów dalej w lewo, kontynuując drogę. Tu następuje dłuższy, prosty, płaski odcinek biegnący wzdłuż skraju wsi. Na końcu drogi skręcamy w lewo, w kierunku Sármellék, do którego docieramy ok. 2,7 km dalej. Na tym odcinku nie ma wyznaczonej ścieżki rowerowej, jedziemy drogą główną – bądźmy więc ostrożni i uważni. Droga w kierunku Sármellék jest łagodnie pochyła; po prawej stronie w oddali widać Góry Keszthelskie i Badacsony, po lewej zaś przez prawie całą długość drogi ciągnie się teren dawnych radzieckich koszar, w których mieści się lotnisko Hévíz-Balaton.

W Sármellék główna droga wsi (ulica Dózsa György) jest zasadniczo płaska, z mniejszymi podjazdami i zjazdami. Ok. 1,5 km dalej, na skrzyżowaniu z drogą główną nr 76 trzymamy się lekko w lewo, co zapewnia kontynuację w kierunku prostym przez wieś. Tu zaczyna się wyznaczona ścieżka rowerowa oraz centrum wsi z postojem rowerowym, sklepem spożywczym i restauracją.

Ok. 200 metrów od skrzyżowania drogi głównej nr 76 i ulicy Zala, podążając wyznaczoną trasą rowerową, przechodzimy na drugą stronę drogi, następnie łukiem w lewo kontynuujemy drogę nadal ulicą Dózsa György po płaskim terenie, co ok. 1,8 km wyprowadza nas z wsi. Na następnym ok. 1,7-kilometrowym odcinku nie ma już wyznaczonej ścieżki rowerowej – bądźmy tu ostrożni. Na końcu płaskiej drogi docieramy do drogi głównej nr 75, gdzie skręcamy w prawo i po 250 metrach jesteśmy już w Alsópáhok.

Droga główna nr 75 biegnie przez Alsópáhok zasadniczo płaską drogą, a następnie ok. 1,6 km dalej skręca w prawo. Tu schodzimy z drogi głównej i kontynuujemy drogę prosto przez wieś. Ok. 550 m dalej docieramy na znajomy teren, osiągając skrzyżowanie nemesboldogasszonyfai, które na początku wycieczki prowadziło nas do Szentgyörgyvár. Teraz jednak jedziemy prosto, a pozostały odcinek jest taki sam jak etap pokonany na początku wycieczki. Na skrzyżowaniu przed kościołem skręcamy w prawo, wjeżdżając ponownie na wyznaczoną ścieżkę rowerową, najpierw łagodnie pochyłą, a następnie stale wznoszącą się drogą wracamy do Hévíz. Szczyt wzgórza osiągamy już w Hévíz, skąd zjeżdżamy z powrotem do punktu startowego wycieczki.

Miejscowości na trasie: Hévíz, Alsópáhok, Szentgyörgyvár, Zalavár, Sármellék.

Zalecany nocleg:

Hotel Karos Spa

Aphrodite Wellness Hotel

Le Primore Hotel & Spa ***** superior

NaturMed Hotel Carbona superior

Lotus Therme Hotel & Spa

Kolping Family Resort